Pro defensione, pro historia 2022–2023
Po dwóch latach starań – oferty na 2020 i 2021 rok trafiały na listę rezerwową, w tym raz na jej pierwsze miejsce – działacze PSAT w maju 2022 roku otrzymali dotację 262 700 zł na drugą edycję programu. Program „Pro defensione, pro historia – wspieramy oddolne inicjatywy historyczne, patriotyczne i proobronne dla Polski” sfinansował Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach NOWEFIO. Organizatorzy poszerzyli jego zakres o edukację z zakresu bezpieczeństwa publicznego, ratownictwo, aktywności terenowe i wolontariat. Głównym celem była poprawa samoorganizacji społecznej poprzez wsparcie oddolnych inicjatyw w całym kraju.
Sercem programu były Ogólnopolskie Konkursy Ofert w 2022 i 2023 roku, skierowane do grup nieformalnych. Organizatorzy rozesłali informację o nich do ponad 33 000 szkół i przedszkoli, hufców harcerskich i klubów strzeleckich w całej Polsce. Wpłynęło 170 ofert, z których 86 przeszło do plebiscytu internetowego – ponad 15 tysięcy internautów oddało w nim 24 468 głosów. Wsparcie otrzymało 36 inicjatyw, a PSAT przekazał je w formie zakupu towarów i usług o wartości 161 742 zł, samodzielnie odpowiadając za rozliczenie projektów.
Wsparte projekty łączyły historię, patriotyzm i przygotowanie obronne. Instruktorzy Polowych Drużyn Sokolich przeprowadzili cztery szkolenia proobronne dla 119 uczestników z różnych regionów kraju. W Chojnowie Tydzień Patriotyzmu z wieczornymi ogniskami i wspólnym śpiewem zgromadził 570 osób, a w Jednorożcu 151 mieszkańców przeszło ulicami wsi w Marszu z flagą. Mieszkańcy Rudna upamiętnili ofiary niemieckiej zbrodni z 1940 roku, a ich zaangażowanie zaowocowało filmem dokumentalnym realizowanym przez TVP3 Lublin.
W oddolnych inicjatywach uczestniczyło 4988 osób, w tym 3489 młodych do 21. roku życia – prawie dwa i pół raza więcej, niż planowano. Odbiorców działań było 8869, a w realizację programu zaangażowało się 379 wolontariuszy. Aż 61% inicjatyw odbyło się w miejscowościach liczących mniej niż 5 tysięcy mieszkańców, a projekty pochodziły z 12 województw. Tylko dwie z 36 inicjatyw odbyłyby się w pełnej formie bez wsparcia programu.
Częścią programu były także imprezy, które działacze PSAT zorganizowali z okazji Święta Niepodległości – w 2022 roku wzięło w nich udział 500 osób, a w 2023 roku 400. Uczestnicy uczyli się zasad bezpiecznego posługiwania się bronią, rywalizowali w turnieju strzeleckim, poznawali zasady pierwszej pomocy i oglądali wystawę broni historycznej. Aż 32 z 36 realizatorów zapowiedziało, że będzie ubiegać się o wsparcie w kolejnych edycjach.