Pro defensione, pro historia 2018–2019
W maju 2018 roku działacze PSAT rozpoczęli realizację programu „Pro defensione, pro historia – wspieramy aktywności proobronne i historyczne dla Polski” (PDPH). Program o budżecie 300 000 zł sfinansował Narodowy Instytut Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich. Był to debiut stowarzyszenia w roli operatora FIO i jednocześnie jedyny projekt o zasięgu ogólnopolskim w tym priorytecie, a eksperci NIW ocenili ofertę na 188 na 200 punktów. Pomysłodawcy chcieli wesprzeć grupy nieformalne i młode organizacje działające na rzecz obronności i popularyzacji historii – środowiska, które turnieje, pikniki strzeleckie czy gry terenowe organizowały dotąd wyłącznie za własne pieniądze.
Sercem programu były dwa otwarte konkursy ofert z mikrograntami do 2600 zł: w 2018 roku dla grup nieformalnych, a w 2019 roku dla młodych organizacji pozarządowych. Na początku potencjalni beneficjenci podchodzili do oferty z niedowierzaniem, bo nikt wcześniej nie kierował takiego wsparcia do środowisk proobronnych i historycznych. Rok później organizatorzy otrzymali już prawie 70 wniosków z każdego województwa, a o wyborze projektów współdecydowali internauci, oddając w plebiscycie 4004 głosy. Łącznie wpłynęło 110 ofert, a 64 oddolne inicjatywy otrzymały wsparcie o wartości 166 400 zł.
Wsparte projekty były tak różnorodne jak ich autorzy. Strzelecka Grupa Medyczna z Sędziszowa Małopolskiego nauczyła 195 przedszkolaków i uczniów obsługi defibrylatora AED. Studenci z Koła Naukowego Historyków Akademii Pomorskiej w Słupsku zorganizowali Jesienną Akademię Historyczną, w której wzięło udział ponad tysiąc osób. Biegacze z Sanoka uczcili 101. rocznicę odzyskania niepodległości sztafetą na dystansie 101 km, a mieszkańcy Przedmościa otrzymali 200 flag – 11 listopada 2019 roku zawisło 96% z nich.
Równolegle eksperci programu przeprowadzili w całym kraju 15 paneli dyskusyjnych, szkoleń i warsztatów, na które przeznaczono ponad 60 000 zł. Wzięło w nich udział 669 osób, prawie siedem razy więcej, niż zakładano, a prowadzący przejechali łącznie 7694 km. W oddolnych inicjatywach uczestniczyło 5660 osób, w tym 2812 młodych do 21. roku życia, a 374 wolontariuszy przepracowało 5628 godzin – niemal trzy razy więcej, niż planowano. Dzięki działaniom edukacyjnym powstały cztery nowe organizacje, m.in. Fundacja „Pretorians” z Warszawy i Towarzystwo Przyjaciół Związku Strzeleckiego „Strzelec” z Sędziszowa Małopolskiego.
Program najmocniej odbił się w małych miejscowościach, gdzie wizyta ekspertów ogólnopolskiego programu czy grant dla lokalnej grupy był wyróżnieniem i impulsem do dalszego działania. Aż 33 z 64 inicjatyw w ogóle by się nie odbyły bez wsparcia PDPH. Łącznie z programu skorzystało około 7500 osób, a działacze PSAT zyskali kontakty z aktywistami z całej Polski i wiedzę o ich potrzebach. Doświadczenia z lat 2018–2019 stały się fundamentem kolejnej edycji programu.